Từ vụ VN Pharma: đã đến lúc tách ngành Dược ra khỏi ngành Y?

-

Việc VN Pharma ngang nhiên nhập thuốc ung thư giả và liên tục trúng thầu tại các nhà thuốc lớn ở các bệnh viện công trên cả nước là do có sự bảo kê của người đứng đầu ngành, vấn đề này trước đó cũng xảy ra ở các nước trên thế giới. Một số đối tượng lợi dụng chức vụ, quyền hạn dung túng cho những hành vi sản xuất thuốc giả hay buôn lậu thuốc nhằm tư lợi cá nhân và nhóm lợi ích gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với người dùng. Để xử lý triệt để và phòng tránh vấn nạn trên, các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Đức đã mạnh tay cho hai ngành Y, Dược phân ly và họ đã thành công. Phải chăng từ vụ VN Pharma, đây là điềm báo đã đến thời điểm Việt Nam cũng đi theo xu hướng tách bạch hai ngành Y Dược?

Còn nhớ cách đây 10 năm, ở Trung Quốc cũng từng xảy ra vụ án giống VN Pharma của Việt Nam hiện tại. Cục trưởng Cục Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Quốc gia (Trung Quốc) Trịnh Tiêu Du lạm dụng chức quyền để tư lợi cá nhân, nhận tài sản phi pháp, thậm chí cầm đường dây sản xuất và tiêu thụ thuốc giả gây ra nhiều bê bối, làm chết nhiều người. Sự việc bị phanh phui họ Trịnh bị mức án tử hình. Sau khi vụ án Trịnh Tiêu Du, Chính phủ Trung Quốc thực thi phương án “Y – Dược phân ly”, tách riêng hai ngành y và dược để minh bạch hơn trong từng công đoạn từ sản xuất, kiểm kê cho tới tiêu thụ và đạt nhiều thành quả tích cực.

Trước những hành động vị phạm pháp luật nghiêm trọng do chính mình gây ra, Trịnh Tiêu Du đã phải nhận mức phạt đích đáng. (Ảnh: Nguồn Internet).

“Y – Dược phân ly” là bệnh nhân sẽ tới cơ sở y tế để thăm khám, nhưng thuốc men không bán qua trung gian bệnh viện mà được cung cấp trực tiếp từ các công ty sản xuất tới tay người tiêu dùng.

Theo đề án “Y – Dược phân ly”, ngành y tế TQ đã thí điểm hình thức “Dược phòng thác quản” và thiết lập “Kho thuốc điện tử” ở nhiều bệnh viện và cơ quan y tế công lập.

“Dược phòng thác quản” là hình thức phân phối dược phẩm theo hợp đồng, quyền sở hữu nhà thuốc vẫn giữ nguyên, nhưng những cơ sở này sẽ có tư cách kinh doanh hợp pháp. Chủ nhà thuốc có thể giao việc kinh doanh cho thứ ba quản lý. Người kinh doanh phải đảm bảo cân bằng giữa giá trị gia tăng của nhà thuốc, lợi ích xã hội và hiệu quả kinh tế.

“Kho thuốc điện tử” là hình thức biến xí nghiệp phân phối dược phẩm thành nơi dự trữ thuốc men cho bệnh viện. Từ đó, bệnh viện và các cơ sở y tế không cần tốn không gian và nhân lực cho việc quản lý thuốc. Người mua sẽ trực tiếp thông qua dữ liệu điện tử để lấy thuốc từ công ty, giá thành bán ra đúng với giá niêm yết tại nơi sản xuất.

Năm 2015, Trung tâm y tế địa phương tại Thạch Cảnh Sơn (Bắc Kinh) đã áp dụng mô hình “Dược phòng thác quản” và thiết lập “Kho thuốc điện tử”. Nếu trước đó, điều kiện cơ sở vật chất và nhân lực chỉ cho phép trung tâm tích trữ 400 loại thuốc, thì hiện tại số lượng thuốc dự trữ trên dữ liệu điện tử đã lên tới hơn 1000 chủng loại.

Hai hình thức này khiến việc phân phối thuốc không bị giới hạn về không gian và nhân lực, không qua tay nhiều kênh trung gian, giá cả dược phẩm không bị chênh lệch.

Đối với những loại thuốc không có trong danh mục dự trữ, công ty dược phẩm sẽ chuyển tới tay người mua trong vòng 4 giờ. Với loại thuốc cần dùng khẩn cấp, công ty cam kết sẽ vận chuyển trong vòng 2 giờ.

Trung tâm Y tế Phụ nữ và Nhi đồng Quảng Châu cũng đã tiến hành thí điểm việc đem nhà thuốc tách khỏi bệnh viện. Nhà thuốc bệnh viện đã đóng cửa, thay vào đó là trung tâm dược phẩm đại chúng ngay cạnh cơ sở y tế, trực tiếp phân phối thuốc tới tay người tiêu dùng theo giá cả niêm yết. Các thành phố Thành Đô, Thượng Hải và Trịnh Châu cũng đang bắt đầu thí điểm mô hình này.

Đây là phương pháp quản lý đã được áp dụng không chỉ tại TQ mà còn ứng dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới.

“Y – Dược phân ly” giúp độ an toàn và giá cả của thuốc được kiểm soát chặt chẽ. (Tranh minh họa)

Đức: Điển hình thành công nhờ “Y – Dược phân ly”

Theo đó, tất cả các bệnh viện và trung tâm y tế đều không được phép mở nhà thuốc riêng. Đối với những loại thuốc độc quyền, công ty sản xuất có quyền tự chủ định giá. Nhưng chi phí chỉ được dao động trong mức cho phép. Sau khi trải qua quá trình kiểm định, những công ty khác cũng có quyền sản xuất loại thuốc này để giá thành sản phẩm giảm xuống.

Đặc biệt, để tránh tình trạng nhà sản xuất đổi tên thuốc cũ và bán theo giá mới, chính phủ Đức đã thông qua “Luật cải cách thị trường dược phẩm” vào tháng 1/2011, chính thức đưa việc đánh giá nghiên cứu so sánh về hiệu quả của thuốc vào cơ chế định giá thuốc độc quyền.

Đạo luật quy định mỗi loại thuốc mới đều phải được “đánh giá hiệu quả tiền kỳ” bởi Sở nghiên cứu hiệu suất và chất lượng chăm sóc y tế. Chỉ những loại thuốc được đánh giá tốt hơn sản phẩm hiện hành mới có cơ hội tăng giá.

Nước Đức cũng thi hành chế độ bảo hiểm y tế bắt buộc trên cả nước. Trẻ em 12 tuổi trở xuống được bảo hiểm chi trả toàn bộ chi phí chữa bệnh.

Cơ quan bảo hiểm y tế tại quốc gia này còn trực tiếp thỏa thuận giá cả với cơ sở sản xuất. Điều này một mặt giúp bình ổn giá cả dược phẩm, mặt khác lại thông qua cơ chế cạnh tranh để khiến nguồn “tài nguyên” thuốc ngày càng trở nên linh hoạt.

‘Y – Dược phân ly’ – người dân sẽ được hưởng lợi nhiều.

Hàn Quốc: Tăng cường vai trò của bảo hiểm y tế thông qua “Y – Dược phân ly”

Ngành y tế nước này từng xảy ra thực trạng “cạnh tranh” khốc liệt giữa bác sĩ và dược sĩ. Bác sĩ muốn kê đơn có nhiều thuốc để được hưởng “tiền hoa hồng”, mà dược sĩ lại tìm cách trục lợi bằng việc bán thuốc không theo đơn hoặc dùng thuốc thay thế.

Theo số liệu thống kê năm 2000, thị trường dược phẩm Hàn Quốc có 61,5% lượng thuốc bán ra theo đơn và 38,5% thuốc bán không theo đơn.

Ngày 1/7/2000, chính phủ Hàn Quốc chính thức áp dụng “Y – Dược phân ly” và coi đây là một trong những ưu tiên cải cách hàng đầu.

Chính sách này chủ yếu chú trọng việc kiểm soát lượng dược phẩm phân phối ra thị trường, đồng thời giảm tỷ trọng của những loại thuốc không hiệu quả hoặc đã quá hạn sử dụng.

Sau khi chính phủ quyết định niêm yết giá thuốc men, các công ty bảo hiểm y tế đã trở thành khách hàng chính của những xí nghiệp sản xuất dược phẩm. Những công ty này sẽ cân nhắc tới nhu cầu của thị trường, tính thay thế của thuốc để trả giá với nơi sản xuất.

TS.Nguyễn Trí Hiếu khẳng định: “Tách Dược ra khỏi ngành Y là việc làm cấp thiết ngay bây giờ…

Những cơ sở sản xuất dược phẩm phải thông báo lượng tiêu thụ dự trù. Nếu lượng tiêu thụ thực tế cao hơn mức này, giá thành thuốc sẽ phải hạ xuống.

Chính sách này vừa bình ổn giá thành dược phẩm trong nước, lại vừa tăng cường vai trò của bảo hiểm y tế tại Hàn Quốc.

Tại một số nước phát triển như Mỹ, bệnh nhân sẽ đến bệnh viện để thăm khám, gặp và trao đổi với bác sỹ về tình hình sức khỏe, sau đó nhận được đơn thuốc và sau đó bệnh nhân có thể tùy ý lựa chọn địa chỉ thuốc mà mình cảm thấy tin tưởng để mua thuốc theo đơn đã được chỉ định.

Như vậy với cách phân phối trực tiếp này sẽ triệt tiêu những nguồn lợi mà các cá nhân, tổ chức thu được từ chênh lệch tiền thuốc. Dược phẩm tới tay người tiêu dùng sẽ đúng với mức giá niêm yết. Thu nhập của bác sĩ không còn phụ thuộc vào giá thuốc mà chủ yếu dựa vào kết quả điều trị của người bệnh, từ đó hiệu quả làm việc càng được nâng cao. Thị trường dược phẩm được áp dụng phương pháp quản lý như thị trường thực phẩm, giá cả đều sẽ được kiểm định nghiêm ngặt. Những loại thuốc men đắt đỏ và không hiệu quả dần sẽ bị xóa sổ khỏi thị trường.

Việc tách biệt hai ngành Y, Dược đã được các nước trên thế giới áp dụng từ lâu, tất cả đều thành công, không còn chuyện độc quyền giá thuốc, mọi thứ được công khai minh bạch hơn. Còn ở Việt Nam tất cả đều là bảo mật, hay tuyệt mật nên đã xảy ra sự cố VN Pharma và hàng loạt vụ tiêu cực về hai ngành Y, Dược. Bàn luận về vấn đề này chuyên gia tài chính, TS.Nguyễn Trí Hiếu khẳng định: “Tách Dược ra khỏi ngành Y là việc làm cấp thiết ngay bây giờ…“. Phải chăng, đã đến lúc Việt Nam cần đi theo xu hướng thời đại là phân ly Y, Dược?

(VTV)

Ý kiến bạn đọc:

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(*)