Facebook, Google “bán rẻ” và “ăn trên lưng” người sử dụng như thế nào?

-

Hiện nay, các ông lớn công nghệ Google, Facebook, Weibo,… không chỉ nắm mọi thông tin bí mật của hàng tỷ người dân trên thế giới, mà còn là “người cầm chịch” những kết quả tìm kiếm mà có thể làm bất ổn, xáo trộn an ninh trật tự của cả một quốc gia. Vấn đề là, tại sao những gã khổng lồ luôn cố gắng tìm mọi sơ hở, lỗ hổng để luồn lách trốn khỏi sự dòm ngó, trông chừng của các cơ quan nhà nước sở tại? Tất cả mọi sự đều nằm ở một chữ TIỀN, bởi chỉ có tự tung tự tác hoạt động mới giúp họ thu về những khoản lợi nhuận khủng hơn bao giờ hết.

Hầu hết mọi người đều tưởng rằng: nhờ Facebook, Google mà họ được sống trong một thế giới mở, nắm được mọi thông tin, biết được tất cả mọi thứ trên thế giới, để rồi không ít người ca ngợi chúng là một nền dân chủ tuyệt vời. Nhưng thực tế, tất cả chúng ta đều chỉ được tiếp cận những thông tin mà Facebook, Google muốn chúng ta thấy, nhưng chưa chắc chúng ta cần, thông qua những thuật toán đã được cài đặt theo định hướng. Chính ông chủ của Facebook – Mark Zuckerberg từng bình luận về các thông tin cập nhật trên Facebook (news feed) rằng: “Một con sóc chết ở sân trước nhà bạn có thể liên quan đến những mối quan tâm của bạn lúc này hơn là những người chết ở châu Phi”. Câu nói tàn nhẫn của ông chủ Facebook có thể hiểu là: Facebook chỉ quan tâm thông tin mà họ cung cấp cho bạn sẽ tạo được bao nhiêu like, bao nhiêu share, để kiếm lợi bao nhiều tiền từ quảng cáo, còn vấn đề có bao nhiêu người Châu Phi chết vì thiếu nước và nạn đói không phải điều hãng chú trọng.

Đặt trong bối cảnh Việt Nam hiện tại, giống như cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2017 được tổ chức ở Nha Trang gần đây chẳng hạn, nếu Facebook chỉ đưa những thông tin về cuộc thi này trên new feed của bạn, thì liệu bạn có biết tin “Sau bão số 12 tại Khánh Hòa: Số người chết tăng lên từng ngày” hay không? Là do mạng xã hội còn nhiều hạn chế, hay các hãng công nghệ cố tình bóp nghẹt thông tin, dắt mũi chính những người sử dụng tin dùng sản phẩm, chỉ để thu lợi nhuận bất chấp vấn đề đạo đức, nhân văn của con người?

Hiện nay, tại Đức, để có thể loại bỏ triệt để những thông tin có hại trên mạng xã hội, đang tác động tiêu cực đến người dân và ảnh hưởng đến quyền lợi của các doanh nghiệp nước này, hồi tháng 7/2017, Đức đã thông qua Đạo luật Cưỡng chế hành vi sai phạm trên mạng, yêu cầu các công ty truyền thông xã hội, như Facebook, Twitter và YouTube,… kịp thời xóa bỏ các nội dung mang tính chất thù hận, phỉ báng và kích động bạo lực khi cung cấp cho người dùng, nếu không sẽ phải đối mặt với một khoản tiền phạt lên tới 50 triệu euro (khoảng 58,53 triệu USD).

Loại hình lừa đảo chiếm đoạt trên mạng xã hội ngày càng biến tướng,

Là các ông lớn trong ngành quảng cáo trực tuyến toàn cầu, Google, Facebook, Weibo, Youtube…  luôn là đối tượng bị chỉ trích trước bê bối cho phép quảng cáo thương mại xuất hiện cả những nội dung kích động, bạo lực, khiêu dâm, tin giả, đặc biệt là những thông tin thóa mạ, chơi xấu để triệt phá đối thủ, làm ảnh hưởng đến uy tín, doanh thu của nhiều doanh nghiệp tên tuổi. Để rồi từ đó, không chỉ Chính phủ Anh, các tập đoàn hàng đầu tại xứ sở xương mù gồm AT&T, Verizon, hãng cho thuê ô tô Enterprise và công ty dược phẩm GSK đều tham gia làn sóng phản đối Google, trong đó có hơn 250 công ty và tập đoàn lớn rút hàng triệu USD quảng cáo phí tìm kiếm khỏi Google.

Mặc dù Google, Facebook, Weibo, YouTube,.. luôn một mực đổ lỗi rằng: họ gặp khó khăn khi kiểm soát số lượng lớn nội dung được đăng tải, nhưng việc mà các ông lớn này theo dõi từng hành vi nhỏ nhất, nắm được mọi thông tin riêng tư người dùng (nội dung tin nhắn, ở đâu, làm gì, ở cùng ai,…?) lại chứng minh điều ngược lại. Và sở dĩ các hãng công nghệ phải tìm cách bao biện cho việc này là vì: việc cho phép các nội dung kích động bạo lực này xuất hiện đã góp phần đem lại nguồn doanh thu khổng lồ cho hãng công nghệ. Tức là, họ chẳng hề quan tâm các nội dung sẽ tác động tiêu cực đến người dùng và doanh nghiệp khác như thế nào, mà chỉ quan tâm đến lợi nhuận của hãng?

Trong khi các nước liên tục có những động thái bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng trong nước trước các ông lớn công nghệ nước ngoài, thì tại Việt Nam, một cơ quan có tên là Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), lại có phản ứng mạnh mẽ “bất thường”, ra mặt bảo vệ cho các “kẻ khổng lồ” Facebook, Google, Weibo,… Tồn tại và hưởng lương từ chính các doanh nghiệp Việt, không hiểu sao VCCI lại đi ngược nhiệm vụ chính, đứng ra lo lắng hão huyền về chuyện “Facebook, Google có thể rút khỏi Việt Nam?”. Google và Facebook đã mở văn phòng đại diện tại Việt Nam đâu mà “rút”? Và chưa cần mở văn phòng đại diện, mà họ đã hoạt động “rần rần” và kiếm hàng ngàn tỷ tiền lợi nhuận, ngoặm tới 80% tiền doanh thu quảng cáo tại VN. “Đất sống” của doanh nghiệp Việt thì không lo, VCCI lại chăm lo cho chuyện bao đồng, để được hưởng lợi ích gì? Không hiểu VCCI được lập ra có mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp Việt hay không, hay chỉ đang phục vụ cho âm mưu nào đó?

Google và Facebook luôn là đối tượng bị chỉ trích trước bê bối cho phép quảng cáo thương mại xuất hiện cả những nội dung kích động, bạo lực, khiêu dâm

Còn tại VN, tình trạng các nội dung độc hại, tin giả, khiêu dâm, bạo lực xuất hiện tràn lan trên mạng cũng đang là nguyên nhân khiến biết bao người và doanh nghiệp rơi vào cảnh khốn cùng. Sự tiện lợi của công nghệ Internet là điều ai cũng thấy, không cần phải nói, nhưng những tác hại mà nó mang đến cho xã hội cũng rất nguy hiểm, cụ thể: nhiều người mất trắng tiền gửi ngân hàng vì thông tin cá nhân lộ lọt, người thì tán gia bại sản vì bị lừa đổ tiền đầu tư kinh doanh, kẻ thì gia đình tiêu tán vì bị tung tin bịa đặt, người thì tự tử vì bị thóa mạ, nói xấu trên mạng xã hội, các doanh nghiệp thì phá sản vì bị đối thủ chơi xấu, viết tin xuyên tạc hạ uy tín,… Những thứ tồi tệ này vẫn diễn ra hàng ngày trên mạng, nhưng không phải ai cũng dám nói ra và vạch trần nó. Hệ quả là gì: xã hội hỗn loạn, người người lừa đảo, nói xấu, dìm hàng lẫn nhau, thói hư tật xấu trở thành căn bệnh lây nhiễm khó chữa, không ai tin ai, niềm tin con người bị chai sạn,…. Tất cả do đâu mà ra? Phải chăng là do sự vô pháp vô thiên, tự do tung hoàng của mạng xã hội?

Và dù người dân, doanh nghiệp, các nhà tri thức luôn nỗ lực để làm trong sạch môi trường không gian mạng, thì Google, Facebook, Weibo,… lại không hề sẵn sàng hợp tác để giải quyết. Đơn giản là vì sao, vì điều này sẽ làm ảnh hưởng đến lợi nhuận kinh doanh của hai hãng công nghệ này. Facebook và Google đều tuyên bố đang xây dựng hệ thống phân phối tin tức tốt hơn. Nhưng trên thực tế họ lại thu tiền để phân phối nội dung theo yêu cầu, và ai trả nhiều tiền thì nội dung của họ lại được lan tỏa mạnh hơn. Do đó, tin xấu, độc hại tác động tiêu cực đến người dùng và doanh nghiệp khó mà được chọn lọc, loại bỏ như những gì hai gã khổng lồ đã tuyên bố.

Trong bối cảnh kinh tế số thế kỷ 21, dữ liệu cá nhân đang trở thành tài nguyên quý giá của các doanh nghiệp, đặc biệt là các ông lớn công nghệ như Facebook, Google, Weibo, YouTube,… Tuy nhiên, các công ty này đang quản lý dữ liệu riêng tư người dùng một cách minh bạch hay sử dụng nó để rao bán kiếm lợi nhuận? Báo chí từng nhiều lần vạch trần mọi thủ đoạn mà Google, Facebook đang làm để tận dụng dữ liệu người dùng biến thành kho tiền khổng lồ theo cách mà ít để lộ thông tin nhất (vì họ nắm công nghệ), từ đó tránh được sự chỉ trích của dư luận, đồng thời âm thầm theo dõi mọi hoạt động của người dùng.

Người dùng này bị Google “nắm thóp” từ độ tuổi, nơi sinh sống, và các sở thích chung

Có một câu luôn đúng: trên đời chả có thứ gì là miễn phí. Tất cả các dịch vụ như Facebook, Google, Weibo,… đều không thu phí trực tiếp từ người sử dụng nhưng nó không có nghĩa là miễn phí. Và dữ liệu cá nhân thực chất không chỉ bị các ông lớn xâu xé để kiếm lợi nhuận mà còn được sử dụng để phục vụ cho các mục tiêu chính trị. Cụ thể như vụ sinh viên luật người Áo – Max Schrems từng kiện Facebook vì thông tin cá nhân của anh bị chuyển từ Châu Âu sang Mỹ và bị Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA) khai thác. Có hay không việc thông tin cá nhân của hàng triệu người dùng Việt cũng rơi vào tay NSA, phục vụ cho những mưu đồ chính trị riêng của Mỹ?

Tóm lại, mặc dù những gã khổng lồ Facebook, Google, Weibo,… đang đem lại nhiều tiện ích cho cuộc sống hiện đại, nhưng không phải vì thế mà họ được phép cho mình cái quyền xem nhẹ quyền lợi chính đáng của người dùng và doanh nghiệp. Liệu chúng ta có chấp nhận việc mọi hành động, cử chỉ, thông tin riêng tư cá nhân của mình luôn bị các anh ngoại kiều xăm xoi, rình mò,… thậm chí là đem ra để đấu giá, kiếm lợi từ quảng cáo hay không? Có thể những vấn nạn như lừa đảo, mất tiền, bị thóa mạ, bị chơi xấu,… chưa xảy ra với bạn, nhưng nó vẫn luôn chừng chực tấn công bạn bất cứ lúc nào. Nếu như rơi vào hoàn cảnh đó, liệu Facebook, Google, Weibo,… có đứng ra chịu trách nhiệm và bảo vệ bạn hay không, hay họ chỉ chăm chăm vào món hời lợi nhuận to đùng của họ mà thôi?

(VnReview / Thanh Niên)

Ý kiến bạn đọc:

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(*)