Chỉ đào khoáng sản lên bán, nhờ đâu “quả đấm thép” TKV làm nên món nợ hơn 100.000 tỷ?

-

Nối gót theo bước chân của các “đàn anh” Vinashin, Vinaline, PVN, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) mới đây cũng bị thanh tra ra một loạt sai phạm trong hoạt động kinh doanh dẫn tới thua lỗ trầm trọng, mang món nợ khủng lên tới 100.343 tỷ đồng. Kỳ lạ ở chỗ, dù nợ nần chồng chất, TKV vẫn triển khai xây thêm 2 trụ sở hoành tráng với số tiền lên tới hàng nghìn tỷ đồng ở Hà Nội và Quảng Ninh. Liệu có hay không chuyện chỉ đào khoáng sản lên để bán cũng thua lỗ, hay TKV cố tình kê khai, hạch toán sai để lẩn vốn vào túi riêng? Phải chăng lỗ hổng trong cơ chế đặc quyền đang tạo điều kiện cho các “ông chủ” DNNN lũng đoạn?

Khoản nợ hơn 100 nghìn tỷ của TKV bao gồm: 37.609 tỷ đồng nợ ngắn hạn và 62.734 tỷ đồng nợ dài hạn. Số nợ khủng này hiển nhiên không dễ có, mà được TKV tích góp từ hàng loạt sai phạm trong hoạt động kinh doanh của tập đoàn này.

Tập đoàn Than – Khoáng sản: Sai phạm gần 15.000 tỉ đồng

TKV triển khai dự án nào thì dự án ấy lâm vào tình trạng đội vốn, chậm tiến độ: Dự án Khai thác hầm lò mỏ Khe Chàm III, tổng mức đầu tư 2.768 tỷ đồng nhưng sau phải điều chỉnh tăng 2 lần lên 5.345 tỷ đồng; Dự án Khai thác mở rộng và nâng công suất khu mỏ – tuyển đồng Sin Quyền – Lào Cai chậm tiến độ 2 năm, và vốn đầu tư cũng phải điều chỉnh 4 lần từ 1.003 tỷ đồng lên 2.564 tỷ đồng; Tổ hợp bauxit – nhôm Lâm Đồng có tổng mức đầu tư theo phê duyệt là 7.787,5 tỷ đồng, sau đó phải điều chỉnh 4 lần lên gần gấp đôi 15.414,4 tỷ đồng. Sau 3 năm đi vào hoạt động, dự án này lỗ khoảng 3.696 tỷ đồng; Dự án Nhà máy sản xuất Alumin Nhân Cơ tổng mức đầu tư 3.285 tỷ đồng (tương đương 205,3 triệu USD). Qua 2 lần điều chỉnh, vốn đầu tư tăng lên khoảng 5 lần lên 16.821 tỷ đồng.

Đây chỉ là 4 trong trong vô số các dự án của TKV mà kết quả kinh doanh đều là thua lỗ, hoặc mất trắng vốn. Có vẻ như tiền giống như “nước” bị những người đứng đầu của tập đoàn dùng để đầu tư rồi ôm lỗ vào người, để đổ ra sông ra biển vậy. Thật chua xót làm sao!

TKV sập bẫy nhà thầu Trung Quốc khi hợp tác phát triển dự án bauxite Tây Nguyên và không ít nhà máy nhiệt điện than. Hai nhóm ngành có nhiều tai tiếng và là sân sau của Trung Quốc được xây dựng tại các vị trí địa chiến lược ngập tràn công nhân lao động Trung Quốc.

Từ cách đây nhiều năm, TKV đã bắt tay với nhà thầu TQ thực hiện 6 dự án nhiệt điện (dự án Cao Ngạn, nhiệt điện Sơn Động, nhiệt điện Nông Sơn, nhiệt điện Cẩm Phả 1 – 2 và nhiệt điện Mạo Khê). Không biết TKV đã rút ra được bài học “xương máu” nào khi hợp tác với TQ không khi mà hệ quả đem lại thật đau lòng: chất lượng thì đứng chót các nước G7, chậm tiến độ và đội vốn thì không ai bằng. Hơn 1.2 tỷ đô vui vẻ phóng tay ký kết coi như đổ sông đổ biển, bài học trị giá 1,2 tỷ USD chỉ để dạy riêng cho TKV.

Nhà máy nhiệt điện Cẩm Phả không chỉ đội vốn, chậm tiến độ, mà còn bị người dân phản ánh vì gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

Ấy thế mà có lẽ bài học đó không đủ để cảnh tỉnh con cưng nhà nước, sau đó TKV tiếp tục sập bẫy nhà thầu Trung Quốc khi hợp tác phát triển dự án bauxite Tây Nguyên.

Không biết nhà thầu TQ có lại quả hay đi đêm gì, đã rót mật vào tai những “ông chủ” của TKV như thế nào, mà khi ấy dự án khai thác bauxite Tây Nguyên đã được các vị tung hê với những viễn cảnh đầy lạc quan: thu ngân sách 850 tỷ đồng/ năm, tạo công ăn việc làm cho 3.000 lao động, giúp phát triển ngành công nghiệp nhôm, phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế,… Kết quả là gì, lời đâu không thấy, chỉ thấy “lỗ nặng” – lỗ vượt dự kiến. Dự án Tổ hợp Bauxite -Nhôm Lâm Đồng đã thua lỗ 3.696 tỷ đồng sau 3 năm đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh (10/2013-30/9/2016). Con số lỗ này đã vượt xa so với số lỗ luỹ tiến dự kiến theo kế hoạch là 1.660 tỷ đồng.

Trong nước, nơi có lợi thế về cơ sở sản xuất, khách hàng, vị trí địa lý,… còn làm ăn thua lỗ, TKV vẫn “liều mạng” đổ tiền đầu tư ra nước ngoài. Và chính vì sự cẩu thả trong cách kinh doanh, không điều tra, khảo sát kỹ để lập, thẩm định, phê duyệt phương án và quyết định đầu tư vô tội vạ, TKV đã mất trắng 380 tỷ đồng tiền vốn tại các dự án Công ty liên doanh Stung Trenng, Công ty liên doanh Alumia (Campuchia), Công ty TNHH Vinacomin, dự án mỏ sắt Phu Nhuon (Lào)…

Để tích lũy được khoản lỗ khủng như vậy, cũng phải kể đến công thức kinh doanh hết sức kỳ lạ, đi ngược quy luật kinh tế thị trường của TKV: đào tài nguyên khoáng sản lên bán nhưng vẫn kêu lỗ, than xuất cho Trung Quốc có giá rẻ bèo nhưng lại nhập ngược lại than từ phía Trung Quốc với giá trên trời.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, năm 2017 Trung Quốc mua đến 85% tổng lượng quặng và khoáng sản xuất khẩu của VN, nhưng giá bán cho thị trường này chỉ bằng 60% giá xuất khẩu bình quân. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc là nhà đầu tư nhiều dự án nhiệt điện tại Việt Nam, than mua từ thị trường này cũng đang có giá cao nhất so với các thị trường khác. Với cách làm kinh tế lạ đời của TKV thì liệu có hiệu quả kinh tế hay không? Chuyện thua lỗ là điều quá hiển nhiên.

Dự án Tổ hợp Bauxite -Nhôm Lâm Đồng đã thua lỗ 3.696 tỷ đồng sau 3 năm đi vào hoạt động sản xuất

Mặc dù ngập ngụa trong đống nợ nhưng TKV không từ bỏ ý định “vung tiền qua cửa sổ”, đầu tư vào những thứ “nằm ngoài chi phí kinh doanh”. Hiện TKV đang xây 2 trụ sở làm việc tại Hà Nội và Quảng Ninh. Dự án trụ sở tại Hà Nội, có tổng mức đầu tư 3.771 tỷ đồng và Trụ sở tại Quảng Ninh, có tổng mức đầu tư 964,7 tỷ đồng. Những công trình này mang lợi gì cho hoạt động kinh doanh của TKV và nền kinh tế nước nhà? Hay nó tạo điều kiện để một số lãnh đạo TKV có cơ hội đút túi riêng những khoản tiền “không được công khai trên giấy”?

Đối diện với khoản nợ hơn 100.000 tỷ có lẽ không làm nao núng các vị lãnh đạo của TKV, các vị này vẫn ung dung hưởng mức lương cao ngất. Theo thông tin trên báo VTC News, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam công bố mức tiền lương dành cho viên chức quản lý năm 2015 của tập đoàn này là khá cao.

Cụ thể, mức lương của Chủ tịch Hội đồng quản trị – Lê Minh Chuẩn năm 2015 là 626 triệu đồng, bình quân đạt 52,2 triệu đồng/tháng, cao nhất trong số các lãnh đạo của TKV. Tổng giám đốc Đặng Thanh Hải cũng có lương bình quân đạt 50,7 triệu đồng/tháng, (609 triệu đồng cả năm). Tổng quỹ lương chi trả cho 22 lãnh đạo chủ chốt của tập đoàn khoảng 14,4 tỷ đồng mỗi năm. Thử hỏi với ưu ái dành riêng cho các DNNN, với mức lương cố định không thay đổi theo lợi nhuận và lỗ, thì làm sao các tập đoàn con cưng như TKV chịu lớn lên và phát triển cơ chứ?

Chính phủ muốn kiến tạo quốc gia, nhưng kết quả đem lại như thế nào, chắc là không cần nhìn đâu xa? Không chỉ là TKV, PVN, EVN, Vinashin, Vinaline là minh chứng rõ ràng nhất. Danh sách doanh nghiệp có vốn nhà nước kinh doanh bết bát, nợ nần chồng chất càng ngày càng dài thêm, nguyên nhân là do đâu mà ra? Là do bộ máy quản lý ngành đã buông lỏng? Hay do sự độc quyền và ỉ lại, sự bảo trợ của nhà nước đứng ra giải cứu mỗi khi thua lỗ khiến DNNN cứ mãi ì ạch, chậm phát triển chăng?

Điều kỳ lạ là cho đến giờ vẫn chưa thấy tín hiệu sẽ có truy cứu trách nhiệm lãnh đạo nào của Tập đoàn TKV cả. Phải chăng lại chờ đến khi các vị lãnh đạo này nghỉ việc và đảm nhận trách nhiệm mới, một dàn lãnh đạo mới thay thế nhiệm vụ của họ, thì họ mới bị xử lý giống như vụ của Đinh La Thăng chăng? Với cơ chế xử lý chậm chạp, trì trệ và kéo dài như vậy thì đến bao giờ mới chấm dứt được tình trạng làm ăn thua lỗ, kinh doanh bết bát của các vị “con cưng nhà nước”?

(Dân Trí / Người Lao động / Báo Dân Việt)

Ý kiến bạn đọc:

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(*)