Cách thu phí BOT ở Mỹ khác BOT ta như thế nào?

-

Tại Việt Nam, tình trạng nhóm lợi ích sử dụng BOT như một công cụ để “hút máu” người dân diễn ra mạnh mẽ từ nhiều năm trở lại đây. Những sai phạm BOT thường gặp là: Không minh bạch, kê khai chứng từ khống, lạm thu, đặt sai vị trí…Để xảy ra tình trạng này, là do lỗ hổng trong quản lý, thế nhưng chúng ta không thể khắc phục được, khiến người dân đứng lên phản đối. Điển hình như vụ BOT Cai Lậy, Bến Thủy… và hiện nay theo hiệu ứng Domino nó đã lây lan ra tận miền Trung và Bắc. BOT ở Việt Nam là thế, nhưng bạn có biết BOT ở nước Mỹ thu phí như thế nào mà người dân vẫn vui vẻ trả phí? Vậy sự khác biệt ở đây là gì? 

Người dân Mỹ muốn trả phí BOT hay không là quyền của họ

Tại Mỹ những con đường toll road (xe đi lên đường này phải trả tiền), được xây dựng thay thế con đường cũ nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, giảm kẹt xe…Tất cả các con đường thu phí này đều được ghi chú trên ứng dụng Google Maps.

Một trong những tuyến cao tốc thu phí đắt nhất ở Mỹ.

Các con đường toll road đều có một điểm chung là người dân không muốn đi thì có đường khác để đi. Nhưng con đường không thu phí thì vừa xa vừa đông, mất thời gian. Đó là sự hấp dẫn của toll road: bạn chỉ phải chi trả khi bạn muốn, và đã chi thì sẽ được hưởng tiện ích. 

Ở Việt Nam, con đường thu phí cũng có nhiệm vụ giảm ùn tắc giao thông, rút ngắn thời gian… Nhưng vị trí trạm thu phí thường sẽ không đặt ở tuyến chính, mà đặt ở trước đoạn rẽ vào hai lối đi (một đường thu phí và một đường không thu). Điều này khiến người dân không còn lựa chọn, buộc phải đi qua trạm thu phí, mới tiếp tục cuộc hành trình.

BOT Cai Lậy: Người dân không có quyền lựa chọn mà buộc phải qua trạm thu phí, mới tiếp tục cuộc hành trình.

Còn một điều nữa: đó là đường toll road khi mở ra thì chắc chắn là nó không nằm đè lên khúc đường cũ. Nằm đè lên nhau để sống không phải là một kế hoạch khi xây dựng các con đường. Khi BOT được lập nên thì tiền đầu tư là của tư nhân, đường là do tư nhân xây, tiền thu được là do tư nhân bỏ túi. Nó là một kiểu đầu tư thuê mướn bất động sản, quan trọng là tất cả những thứ đó điều được công khai minh bạch.

Trong các quan hệ kinh tế dân sự thì chính phủ nước này không can thiệp. Nói cách khác, nhà nước không dùng tiền tư nhân để làm việc công rồi bắt nhân dân cùng gánh vác. Sự nhập nhằng trong kinh tế giữa công và tư dễ gây nhầm lẫn cho người dân: họ chỉ biết rằng cái vốn là của công.

Việt Nam “ép” người dân phải trả phí BOT

Câu chuyện BOT ở Việt Nam hiện nay đang là vấn đề nóng hổi, bởi nhiều nhà đầu tư bắt tay với chính quyền địa phương và nhóm lợi ích sử dụng BOT như một công cụ để “hút máu” người dân. Chứ tiện ích thì chưa thấy, bởi đường sử dụng một thời gian đã xuống cấp trầm trọng.

Tình hình giao thông tại trạm thu phí BOT Cai Lậy đang rối loạn.
Sử dụng lực lượng để bảo vệ BOT.

Mạng lưới BOT tại Việt Nam dày đặc từ Nam ra Bắc, theo thống kê mỗi xe container đi từ Bắc–Nam mất chỉ khoảng 20 triệu tiền xăng, nhưng mất đến 93 triệu tiền phí BOT – một con số đáng suy ngẫm. Thay vì công khai minh bạch việc lựa chọn nhà đầu tư và phương án tài chính, cũng như mọi vấn đề có liên quan. Thì BOT Việt che giấu tất cả, thậm chí là kê khai khống vốn đầu tư để tăng thời hạn thu tiền. Điều đáng nói là, chủ đầu tư làm đường một nơi đặt trạm thu phí một nẻo, nhằm tận thu những người không có nhu cầu đi lại.

Khi bị người dân phản đối, họ còn sử dụng cả lực lượng CSGT và CSCĐ đến bảo vệ, khiến tình hình trở nên tồi tệ, bởi tạo ra sự đối đầu giữa người dân và chính quyền sở tại.

Mạng lưới trạm thu phí trên QL1A, ‘giăng lưới’ lùa xe.

Việc làm bất chấp này của chủ đầu tư không được thực hiện dễ dàng nếu không có sự bao che của chính quyền địa phương và bàn tay quyền lực nào đó? Chính sự cấu kết của nhóm lợi ích khiến người dân phẫn nộ, và chống lại. Đây cũng là nguyên nhân vì sao ngòi nổ BOT Cai Lậy, Bến Thủy, Biên Hòa…đến nay vẫn chưa có hồi kết, nếu không xử lý tình trạng này tận gốc rễ thì theo hiệu ứng Domino tất cả các BOT có vấn đề trên khắp cả nước sẽ bị tê liệt. Khi đó giao thông bị ùn tắc kéo dài thì liệu nền kinh tế có phát triển?

Nếu BOT ở VN cũng minh bạch, rạch ròi, tuân thủ quy định pháp luật, tôn trọng người dân… như ở Mỹ thì liệu sự cố ở Cai Lậy có xảy ra hay không?

(Vnexpress.net / Tuổi Trẻ)

Ý kiến bạn đọc:

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(*)